به گزارش ایران کشت به نقل از ایرنا : غرب مازندران با چالش همزمان کاهش صرفه اقتصادی کشاورزی، توسعه ویلاسازی و کمبود فرصت های شغلی صنعتی مواجه است. این وضعیت در شرایطی شکل گرفته که مدیریت های منطقه ای و استانی، کشاورزی را یکی از ارکان اصلی اقتصاد و هویت این منطقه می دانند، اما روایت های میدانی از کاهش اراضی تولیدی و افزایش ساخت و سازهای ویلایی حکایت دارد.
بر اساس گزارش منتشر شده، طی دهه های گذشته محدودیت استقرار صنایع با هدف حفاظت از اراضی کشاورزی و طبیعت مازندران دنبال شده است. با این حال، نبود فرصت های اقتصادی متنوع در کنار افزایش ارزش زمین، زمینه را برای تغییر کاربری اراضی و گسترش ساخت و ساز فراهم کرده است.
در مناطق غربی استان از نوشهر تا رامسر، بخشی از اراضی که پیشتر در چرخه تولید کشاورزی قرار داشتند، به سمت کاربری مسکونی و تفریحی رفته اند. در این میان، کاهش صرفه اقتصادی فعالیت کشاورزی یکی از عوامل موثر در تصمیم برخی مالکان برای فروش زمین عنوان شده است.
چالش همزمان کشاورزی و ویلاسازی
در غرب مازندران، افزایش ارزش زمین در کنار هزینه های تولید کشاورزی، شرایطی ایجاد کرده که درآمد حاصل از فروش زمین برای برخی مالکان با درآمد چند سال فعالیت کشاورزی قابل مقایسه نیست. این وضعیت می تواند انگیزه ادامه فعالیت کشاورزی را کاهش دهد و فشار برای تغییر کاربری را افزایش دهد.
حسین ندافی، کارشناس برنامه ریزی شهری، در گفت و گو با خبرنگار ایرنا اظهار داشت که در شهرهای غرب مازندران از چالوس و نوشهر تا رامسر، بخشی از مزارعی که باید در تامین امنیت غذایی نقش داشته باشند، با تابلوهای فروش زمین یا پروژه های ویلاسازی مواجه شده اند. به گفته او، این ساخت و سازها علاوه بر نداشتن نقش تولیدی، بار زیرساختی بیشتری بر شهرداری ها و دستگاه های خدمات رسان تحمیل می کنند.
علی بایی لاشکی نیز با اشاره به افزایش هزینه های تولید و رشد قیمت زمین در غرب مازندران، گفت که برخی کشاورزان به دلیل اختلاف قابل توجه میان درآمد حاصل از فروش زمین و درآمد فعالیت کشاورزی، به فروش اراضی خود روی آورده اند. او نبود واحدهای صنعتی را نیز از عواملی دانست که رغبت کشاورزان به ادامه فعالیت را کاهش داده است.
مهاجرت نیروی کار و کاهش فرصت های شغلی
پیامدهای این وضعیت تنها به تغییر کاربری اراضی محدود نمی شود. نبود فرصت های شغلی پایدار در بخش صنعت و خدمات مدرن، بخشی از نیروی کار جوان و تحصیل کرده غرب مازندران را به سمت استان های صنعتی سوق داده است.
رضا علیرضانژاد، جوان ۲۵ ساله چالوسی، در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با اشاره به وضعیت اشتغال در منطقه، مهاجرت به دیگر استان های صنعتی را برای افرادی که زمین کشاورزی ندارند و به دنبال درآمد پایدار و بیمه هستند، یکی از گزینه های موجود عنوان کرد.
در همین زمینه، عباس میارکیانی، کارشناس امور شهری و استاد دانشگاه آزاد نوشهر و چالوس، معتقد است که صنعت گریزی در غرب مازندران نباید به معنای کنار گذاشتن توسعه اقتصادی باشد. او تاکید کرده است که مدیریت آمایشی منطقه در سال های اخیر فاقد پیوست اشتغال بوده و این خلأ به افزایش ساخت و سازهای غیرتولیدی در برخی اراضی منجر شده است.
ضرورت توسعه صنایع تبدیلی
یکی از محورهای مطرح شده برای تقویت اقتصاد منطقه، توسعه صنایع تبدیلی و بسته بندی در کنار فعالیت های کشاورزی است. امید عسگری، کارشناس امور اقتصادی، با اشاره به نبود صنایع تبدیلی و بسته بندی در کنار مزارع، گفت که بخشی از محصولات کشاورزی منطقه با قیمت پایین خریداری و فرآوری آنها در استان های دیگر انجام می شود.
به گفته عسگری، ایجاد صنایع تبدیلی، بسته بندی و کارخانه های فرآوری می توانست زمینه ورود صنایع دیگر به غرب مازندران را فراهم کند و در کنار بهبود شرایط اقتصادی، به اشتغالزایی جوانان نیز کمک کند.
در کنار این دیدگاه ها، یکی از مدیران شهری غرب مازندران که نامش در گزارش منتشر نشده، پیشنهاد استقرار واحدهای کوچک صنایع تبدیلی سبز در حاشیه شهرها را مطرح کرده است؛ رویکردی که از نگاه او می تواند بخشی از فشار برای تغییر کاربری و ویلاسازی را کاهش دهد.
راهکارهای مطرح شده برای خروج از وضعیت موجود
صاحب نظران برای کاهش این چالش ها، توسعه صنایع سبز و های تک، صنایع تبدیلی کوچک و متوسط و صنایع غذایی را در کنار مدیریت هوشمند کاربری اراضی پیشنهاد کرده اند. هدف از این رویکرد، ایجاد فرصت شغلی برای نیروی متخصص بومی و افزایش ارزش افزوده محصولات کشاورزی در داخل منطقه است.
تقویت خوشه های صنعتی کوچک در حوزه کشاورزی و گردشگری، فرآوری محصولاتی مانند مرکبات و برنج و ایجاد برندهای محلی نیز از دیگر پیشنهادهای مطرح شده است. همچنین استفاده از ابزارهای مالیاتی برای کاهش انگیزه سوداگری زمین و ایجاد مشوق برای کشاورزان نمونه، به عنوان یکی از راهکارهای مدیریت تغییر کاربری مورد توجه قرار گرفته است.
در مجموع، روایت های مطرح شده نشان می دهد که حفاظت از اراضی کشاورزی بدون ایجاد صرفه اقتصادی برای تولیدکننده و فرصت های شغلی متناسب برای نیروی کار، با چالش جدی روبه رو است. پیوند میان کشاورزی، صنایع تبدیلی و اشتغال می تواند یکی از محورهای مورد توجه در بازنگری سیاست های توسعه غرب مازندران باشد. به نظر شما، توسعه صنایع سبز و تبدیلی تا چه اندازه می تواند به حفظ زمین های کشاورزی و کاهش مهاجرت جوانان این منطقه کمک کند؟
